Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Arasındaki Fark Nedir?

Tescilli bir yapının onarımı için kurula sunulan dosya üç projeden oluşur ve bu üçlü sıklıkla birbirine karıştırılır. Oysa her birinin sorusu farklıdır:

• Rölöve: "Yapı bugün ne durumda?"
• Restitüsyon: "Yapı özgününde nasıldı?"
• Restorasyon: "Yapıya ne yapacağız?"

Rölöve: mevcut durumun belgesi

Yapının bugünkü hâli, tüm bozulma ve ekleriyle ölçekli olarak çizilir. Ayrıntılı süreci rölöve rehberimizde bulabilirsiniz. Rölöve nesneldir; yorum içermez.

Restitüsyon: özgün hâlin araştırılması

Restitüsyon, yapının ilk yapıldığı ya da belirli bir dönemdeki hâlinin belgelere dayanarak çizilmesidir. Kaynaklar; yapının üzerindeki izler (kapatılmış pencere, kesilmiş kiriş, sıva altı cumba yuvası), arşiv fotoğrafları, eski haritalar, benzer yapılar (tipoloji) ve sözlü tarihtir. Her restitüsyon kararının bir güvenilirlik derecesi vardır ve raporda kaynak gösterilir. Birden çok dönem geçirmiş yapılarda dönem analizi yapılır; kurul hangi dönemin esas alınacağına bu analizle karar verir.

Restorasyon: müdahale projesi

Restorasyon projesi, rölöve ile restitüsyon arasındaki farkı kapatacak müdahaleleri tanımlar: hangi ek kaldırılacak, hangi eleman sağlamlaştırılacak, hangi kayıp öge yeniden yapılacak, hangi çağdaş gereksinim (ıslak hacim, tesisat, yangın güvenliği) nasıl çözülecek. Müdahale kararları uluslararası koruma ilkelerine — en az müdahale, geri döndürülebilirlik, ayırt edilebilirlik — dayanır.

Sağlıklı sıralama daima rölöve → restitüsyon → restorasyondur; çünkü ne olduğunu bilmeden ne olacağına karar verilemez.

Uygulamada üçlünün birlikteliği

Kurul dosyasında üç proje aynı pafta düzeninde, karşılaştırılabilir biçimde sunulur. Deneyimli bir müellif, restitüsyon araştırmasında bulduğu izleri rölövede işaretler; restorasyon paftasında da her müdahalenin gerekçesini rapora bağlar. Ofisimizin kurul onaylı örneklerini projeler sayfamızda inceleyebilirsiniz.